(TuanVietNam) - Hình ảnh và tư tưởng của Che Guevara vẫn đang và sẽ tiếp tục vang dội mạnh mẽ hơn bao giờ hết ở nhiều nơi trên lục địa Nam Mỹ trong những năm đầu thế kỉ 21 này.
|
Hình ảnh Che trong các cuộc biểu tình của người dân ở Nam Mỹ (Ảnh: BBC) |
Khi người dân không tin tưởng vào các chính phủ, các ngân hàng và hệ thống pháp lý, những kháng nghị của họ chìm nghỉm bởi tệ quan liêu và tham nhũng thì với rất nhiều người, cách duy nhất để nói lên tiếng nói của mình là xuống đường biểu tình.
Kết quả là hầu như ngày nào cũng có sự phản kháng trên khắp Mỹ Latinh do công đoàn, các tổ chức bản xứ, các nhà hoạt động nhân quyền, dân nghèo ở các khu ổ chuột tiến hành.
Và có một điều chắc chắn là những người biểu tình sẽ mang theo bức ảnh nổi tiếng của Ernesto Che Guevara mà nhiếp ảnh gia Alberto Korda chụp ở Havana năm 1960. Hình tượng quan trọng đóng góp vào thành công của cuộc Cách mạng Cuba 50 năm trước chính là Ernesto Che Guevara - người đã lãnh đạo quân nổi dậy tiến vào thủ đô Havana ngày 2/1/1959 lật đổ chế độ độc tài Fulgencio Batista; cho dù, những nỗ lực của Che Guevara nhằm mở rộng ảnh hưởng của cuộc khởi nghĩa trên toàn lục địa Nam Mỹ đã phải kết thúc với bản án tử hình tại một trường học ở Bolivia xa xôi năm 1967. Suốt thập niên 1970 và gần hết thập niên 1980, giai đoạn nhiều nước Mỹ Latinh nằm dưới sự cai trị của các đảng cánh hữu hoặc chính quyền quân sự, hình ảnh và tư tưởng của Che đã bị cấm phổ biến, thậm chí bị bóp méo ngay tại chính quê hương Argentina và nhiều nước khác. |
Michael Casey, một nhà báo làm việc ở Buenos Aires và là tác giả cuốn sách "Che"s Afterlife - The Legacy of an Image" (tạm dịch: Khi Che ra đi - Di sản của một hình tượng), nhận xét: "Khoác lên mình một chiếc áo phông và nói "Tôi sẵn sàng cống hiến cuộc đời mình để hy sinh và vì cách mạng" - điều mà bản thân Che đã theo đuổi cả đời, dễ hơn nhiều so với tự mình làm việc đó".Tại châu Âu và Bắc Mỹ, hình ảnh của Che được sử dụng để bán mọi thứ từ rượu vodka đến quần áo trẻ em và áo phông. Nhưng ở Mỹ Latinh, hình ảnh đó vẫn là một nhà cách mạng đầy thu hút.
Cuộc chiến đấu của Che đã bị vùi dập, nhưng làm thế nào mà hình ảnh và thông điệp mà ông đại diện với thành công của cách mạng Cuba 50 năm trước, vẫn còn đây và vẫn ảnh hưởng đến nền chính trị của Nam Mỹ trong thế kỉ 21?
Tổng thống Venezuela Hugo Chavez đã góp phần lớn làm sống lại hình tượng của Che.
Nhà lãnh đạo của đất nước giàu dầu mỏ này đã xây dựng một hình ảnh nổi bật của chính mình trong những năm qua, đóng góp vào đó không gì khác chính là mối liện hệ với hai biểu tượng cách mạng của châu lục: Chavez luôn nhấn mạnh rằng ông nghe theo những lời khuyên của lãnh tụ Cuba Fidel Castro và tìm nguồn cảm hứng từ cuộc đời Che Guevara.
|  |
Hình ảnh của Che trên đường phố trên những bức tranh tường trong những khu ổ chuột nghèo khổ nhất ở Nam Mỹ (Ảnh: BBC) |
Cuộc đời của Che đã chấm dứt ở Bolivia, nhưng tại chính đất nước này, hình ảnh và tư tưởng của ông lại phổ biến hơn cả.
Tổng thống đương nhiệm của Bolivia, ông Evo Morales, là một thổ dân bản xứ, một nông dân trồng coca và là người mang lý tưởng của Che trong mình. Ông luôn nhắc đến nhà cách mạng với sự hy sinh và những việc Che đã làm cho người nghèo và người bản xứ.
Trong thời điểm căng thẳng nhất của Chiến tranh lạnh, những kẻ sát hại Che với sự hậu thuẫn của CIA những tưởng đã giết chết được cả nhiệt tình cách mạng của ông, nhưng họ đã lầm, hình ảnh nhà cách mạng trẻ tuổi có râu và luôn đội mũ nồi chưa bao giờ trở lại mạnh mẽ như ngày hôm nay.
Nhà văn người Ecuador Maria del Carment đã viết rất nhiều về Che. Ông nhận xét: "Có vẻ như mọi người cảm thấy ông đại diện cho rất nhiều nhu cầu thực tế của họ, đặc biệt về mặt chính trị. Tôi cho rằng đó chính là điểm mấu chốt cho sự nổi tiếng của ông trên khắp Mỹ Latinh. Và sự nổi tiếng đó đang không ngừng lớn mạnh".
|
Ông Eladio Gonzalez mặc áo phông in hình Che và bật nhạc ca ngợi Che trong cửa hàng của mình (Ảnh: BBC) |
Trên thực tế, hầu hết người dân Nam Mỹ khó có thể nói được cụ thể rằng Che Guevara tượng trung cho lý tưởng gì. Nhưng với họ, ông là một biểu tượng của hy vọng, của khát khao độc lập, của tinh thần tự do và của những gì đáng để ca ngợi.
Eladio Gonzalez đã từng quản lý bảo tàng duy nhất về Che Guevara tại Buenos Aires. Giờ đây bảo tàng này đã bị đóng cửa nhưng cửa hàng của ông vẫn có đầy những đồ lưu niệm ghi nhớ về Che và là nơi để du khách khăp nơi đến thăm và tìm kiếm bất cứ cái gì họ cảm thấy nhà cách mạng người Argentina có thể mang lại.
Mặc chiếc áo phông in hình Che và mở các bài hát về cái chết anh hùng của Che, ông Gonzalez khẳng định: "Guevara ở mọi nơi. Ông ấy đang hồi sinh".
Ông lấy chính Bolivia làm ví dụ: "Tôi rất, rất hạnh phúc khi thấy hạt giống mà Guevara đã gieo mầm trên trái đất này, Bolivia, đã lớn lên và chúng ta đang thấy đây, đã đơm hoa kết trái. Hôm nay, ông đã chiến thắng. Guevara đã thắng. Rồi bạn sẽ thấy".
Mặc dù ở Buenos Aires không còn một bảo tàng nào về Che Guevara, nhưng đang có nhiều kế hoạch mở những bảo tàng như vậy, một ở Rosario, thành phố nơi Che đã sinh ra và một ở tỉnh Cordoba phía bắc đất nước, nơi ông đã lớn lên.
Không phải quốc gia nào ở Nam Mỹ cũng chọn Cuba làm hình mẫu, nhưng tinh thần của cuộc cách mạng Cuba cách đây 50 năm và những triển vọng mà cuộc cách mạng đem đến, vẫn đang bùng cháy mạnh mẽ, ít nhất là ở hình ảnh người chỉ huy Che Guevara.
